Đây là dịp để cộng đồng quốc tế cùng nhìn nhận những thành tựu và thách thức trong cuộc chiến chống lại nạn mù chữ, đồng thời thúc đẩy các nỗ lực để đảm bảo mọi người đều có cơ hội học tập.
Nguồn gốc ngày Quốc tế Xóa Nạn Mù Chữ
Ngày Quốc tế Xóa Nạn Mù Chữ được UNESCO chính thức công nhận vào ngày 26 tháng 10 năm 1966, trong kỳ họp thứ 14 của Hội nghị Toàn thể UNESCO tại Paris, và lần đầu tiên được tổ chức vào ngày 8 tháng 9 năm 1967. Mục tiêu của ngày này là nâng cao nhận thức toàn cầu về tầm quan trọng của việc biết chữ, đồng thời kêu gọi các chính phủ, tổ chức quốc tế, các tổ chức phi chính phủ và cộng đồng chung tay hành động để xóa bỏ nạn mù chữ – một trong những rào cản lớn nhất đối với sự phát triển của con người và xã hội.
Theo UNESCO, biết chữ không chỉ dừng lại ở khả năng đọc và viết, mà còn là nền tảng để mỗi cá nhân tiếp cận tri thức, tham gia vào đời sống kinh tế – xã hội, chính trị và thực thi các quyền con người cơ bản. Ngày Quốc tế Xóa Nạn Mù Chữ vì thế mang ý nghĩa sâu sắc: nhắc nhở nhân loại rằng giáo dục là quyền cơ bản của mọi người, và xóa mù chữ chính là chìa khóa để xây dựng một xã hội công bằng, hòa bình và phát triển bền vững.
Việt Nam và hành trình xóa mù chữ
Việt Nam là một trong những quốc gia có thành tựu ấn tượng trong việc xóa mù chữ. Ngay sau Cách mạng Tháng Tám năm 1945, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã phát động phong trào “Bình dân học vụ” với khẩu hiệu “Người biết chữ dạy người không biết chữ”. Chỉ trong vòng một năm (1945-1946), hơn 2,5 triệu người đã được học đọc và viết, một kỳ tích trong bối cảnh đất nước còn nhiều khó khăn.
Theo số liệu năm 2020, tỷ lệ biết chữ của Việt Nam đạt khoảng 98%, một trong những mức cao nhất trong khu vực Đông Nam Á. Tuy nhiên, vẫn còn những thách thức ở các vùng sâu, vùng xa và cộng đồng dân tộc thiểu số, nơi việc tiếp cận giáo dục còn hạn chế. Các chương trình như “Phổ cập giáo dục tiểu học” và “Xóa mù chữ cho phụ nữ và trẻ em gái” đã giúp cải thiện đáng kể tình hình.
Tại Việt Nam, Ngày Quốc tế Xóa Nạn Mù Chữ thường được kỷ niệm thông qua các hội thảo, chiến dịch truyền thông, và hoạt động hỗ trợ giáo dục ở các địa phương. Các tổ chức như Bộ Giáo dục và Đào tạo, UNESCO Việt Nam, và các tổ chức phi chính phủ thường phối hợp tổ chức các sự kiện để nâng cao nhận thức và khuyến khích học tập suốt đời.
Ngày nay, khái niệm “biết chữ” không còn đơn thuần dừng lại ở biết đọc và biết viết. Trong một thế giới thay đổi nhanh chóng, năng lực đọc hiểu, tiếp cận thông tin, sử dụng công nghệ và tiếp tục học tập cũng trở thành những yếu tố quan trọng để mỗi người có thể học tập, làm việc và thích ứng với cuộc sống.
Vì vậy, xóa nạn mù chữ không chỉ là giúp một người biết chữ, mà sâu xa hơn là trao cho họ khả năng tự học, tự tiếp cận tri thức và tự mở ra những cơ hội mới cho chính mình. Giáo dục bắt đầu từ việc biết chữ, nhưng không nên kết thúc ở đó. Học để hiểu, học để làm và học để không ngừng tiến về phía trước.
Ngày Quốc tế Xóa Nạn Mù Chữ là một lời nhắc nhở mạnh mẽ rằng biết chữ là quyền con người cơ bản và là nền tảng cho một thế giới công bằng, hòa bình, và bền vững. Dù thế giới đã đạt được nhiều tiến bộ, vẫn còn hàng triệu người chưa được tiếp cận với giáo dục cơ bản. Tại Việt Nam, những thành tựu trong việc xóa mù chữ là minh chứng cho sức mạnh của ý chí và sự đoàn kết, nhưng vẫn cần nỗ lực hơn nữa để đảm bảo không ai bị bỏ lại phía sau./.
