Cô giáo Tổng phụ trách Đội trường Tiểu học Tân Tiến Trương Thị Hà
Từ những thứ tưởng như bỏ đi
Ở Trường Tiểu học Tân Tiến, nơi có 19 lớp với 374 học sinh, phần lớn học sinh là con em đồng bào Dao, Mông, Cao Lan, Hán, Nùng, việc giáo dục ý thức bảo vệ môi trường được nhà trường bắt đầu từ những điều rất gần gũi.
Với học sinh tiểu học, những bài học về môi trường nếu chỉ dừng trên trang sách hay trong những lời tuyên truyền sẽ khó tạo thành thói quen. Bởi vậy, cô Trương Thị Hà, Tổng phụ trách Đội nhà trường, lựa chọn cách để các em được nhìn thấy, được làm và được tự mình tạo ra sự thay đổi.
Tháng 10/2025, Liên đội Trường Tiểu học Tân Tiến hưởng ứng cuộc thi tái chế rác thải nhựa thành phao cứu sinh. Những chai nhựa sau khi sử dụng được các em thu gom, mang về trường và cùng nhau tham gia hoạt động.
Từ một cuộc thi, cô Hà hướng học sinh đến một bài học rộng hơn: rác thải nhựa không nhất thiết chỉ là thứ bỏ đi; nếu biết thu gom, tận dụng và tái chế, những vật liệu ấy vẫn có thể tạo ra giá trị.
Quan trọng hơn, học sinh bắt đầu hình thành một cách nhìn mới đối với những thứ vốn rất quen thuộc trong cuộc sống.Một chiếc chai nhựa có thể được giữ lại thay vì vứt xuống sân. Một món đồ bỏ đi có thể được tái sử dụng. Một việc nhỏ mỗi ngày cũng có thể góp phần làm cho môi trường sạch hơn.
Học sinh thu gom chai nhựa, lon
Điều cô Hà nhớ nhất sau hoạt động tháng 10/2025 không hẳn là số lượng chai nhựa các em thu gom được, mà là hình ảnh những học sinh trước đây vốn ít để ý đến rác thải bắt đầu chủ động giữ lại từng chiếc chai. Có em sau giờ học còn quay lại sân trường nhặt những vỏ chai nhìn thấy trên đường đi, rồi mang về lớp. “Các em làm rất hồn nhiên, không nghĩ đó là một việc gì lớn. Nhưng chính từ những việc nhỏ như thế, các em dần hình thành thói quen biết giữ lại, phân loại và không vứt rác bừa bãi”, cô Hà chia sẻ.
Đó là cách cô Hà bắt đầu hành trình giáo dục ý thức môi trường: không bắt đầu từ những điều lớn lao, mà từ chính những vật dụng học sinh có thể nhìn thấy và chạm vào mỗi ngày
Học sinh thu gom chai nhựa, lon
Gần 550kg chai nhựa và một cuộc vận động lớn
Ngày 02/02/2026, hoạt động “Xanh - sạch - khỏe, đổi rác thải nhựa lấy đồ dùng học tập” được triển khai tại nhà trường. Nếu hoạt động tháng 10 giúp học sinh nhận ra giá trị của việc tái chế, thì lần này các em được khuyến khích chủ động hơn trong việc thu gom rác thải nhựa từ cuộc sống hằng ngày. Kết quả, gần 550kg chai nhựa, lon bia được thu gom, 100% học sinh tham gia và 56 phụ huynh đồng hành.
Những con số ấy không chỉ phản ánh quy mô của một hoạt động. Đằng sau gần 550kg chai nhựa là những buổi học sinh cùng nhau thu gom, những lần các em mang chai từ gia đình đến trường, những lời nhắc nhau giữ lại những vật có thể tái chế.Đằng sau con số 56 phụ huynh là sự đồng hành của gia đình với nhà trường.Và đằng sau tỷ lệ 100% học sinh tham gia là một cách vận động đã tạo được sự hào hứng, tự nguyện trong các em.
Khoảnh khắc học sinh đổi rác lấy đồ dùng học tập
Những chai nhựa thu gom được đổi thành những đồ dùng thiết thực: 79 chiếc khăn đỏ, 70 quyển sách, 10 hộp bút màu, 80 bút chì và 80 chiếc thước kẻ. Với học sinh tiểu học, đó là những món quà gần gũi. Nhưng điều có ý nghĩa hơn cả là các em nhìn thấy kết quả trực tiếp từ việc mình làm. Thứ tưởng như bỏ đi đã trở thành một phần của hoạt động có ích. Một việc làm nhỏ đã mang lại giá trị cho tập thể. Và quan trọng nhất, học sinh hiểu rằng bảo vệ môi trường không phải điều gì xa vời. Cô Hà cho rằng, muốn các em có ý thức thì trước hết phải để các em được tự tay làm, tự nhìn thấy kết quả từ những việc mình làm mỗi ngày.
\
Khoảnh khắc học sinh đổi rác lấy đồ dùng học tập
Cách làm ấy cho thấy cái “khéo” không nằm ở việc vận động được bao nhiêu chai nhựa, mà ở chỗ biến việc thu gom rác thành một trải nghiệm giáo dục có ý nghĩa đối với học sinh. Các em được tham gia, được nhìn thấy kết quả và được khích lệ để tiếp tục thực hiện.
Khi bài học bước qua cánh cổng trường
Một hoạt động môi trường trong trường học chỉ thực sự có sức lan tỏa khi những điều học sinh được học bắt đầu xuất hiện trong cuộc sống gia đình. Với hoạt động thu gom chai nhựa, điều đó đã diễn ra một cách tự nhiên. Những chiếc chai được mang đến trường không chỉ đến từ sân trường. Nhiều chai được học sinh giữ lại từ gia đình.
Em Bàn Trúc Vy, học sinh lớp 3A2, là một trường hợp kể lại sự thay đổi ấy. Em kể rằng trước đây thấy chai nhựa ở nhà, em thường bỏ vào thùng rác. Từ khi tham gia hoạt động ở trường, em giữ lại những chai còn sạch để dành mang đến lớp, đồng thời nhắc bố mẹ đừng vứt đi mà để em gom lại.
Một câu nói rất đơn giản của trẻ nhỏ có thể trở thành dấu hiệu của một sự thay đổi lớn hơn. Từ chỗ coi chai nhựa là rác, em bắt đầu nhìn thấy trong đó một giá trị khác. Từ việc chỉ thực hiện ở trường, em đưa việc thu gom về nhà. Từ một học sinh, thông điệp tiếp tục đến với cha mẹ. Phụ huynh Phạm Thị Dung, người đã đồng hành cùng hoạt động, có thể kể rõ hơn về sự thay đổi ấy.
“Trước đây chai nhựa dùng xong thì nhà tôi cứ bỏ đi. Từ ngày cháu tham gia hoạt động ở trường, cháu cứ nhắc bố mẹ để riêng ra cho cháu. Cháu bảo để mang đến trường đổi đồ dùng học tập. Thấy con hào hứng nên gia đình cũng giữ lại, không vứt đi như trước nữa.”
Những câu chuyện như vậy cho thấy một điều: nhà trường không chỉ vận động học sinh, mà thông qua học sinh để tạo sự đồng thuận trong gia đình. Đó cũng là một trong những nét đáng chú ý trong cách làm của cô Hà. Cô không làm thay. Cô tạo cơ hội để học sinh tự làm, rồi từ hành động của các em, gia đình cùng tham gia. Nhà trường vận động – học sinh hành động – phụ huynh đồng hành. Một vòng tròn nhỏ được hình thành từ những việc rất giản dị.
Công trình Măng non – gieo ý thức từ những đôi tay nhỏ
Ngày 26/3/2026, hướng tới kỷ niệm 95 năm Ngày thành lập Đoàn TNCS Hồ Chí Minh, Liên đội Trường Tiểu học Tân Tiến triển khai Công trình Măng non với hoạt động trồng cây trong khuôn viên trường, đồng thời cải tạo, chăm sóc và dọn dẹp toàn bộ khuôn viên nhà trường.
Nếu thu gom rác giúp học sinh biết giữ gìn môi trường, thì Công trình Măng non giúp các em trực tiếp tạo dựng môi trường mà mình mong muốn. Những đôi tay nhỏ cùng trồng cây, chăm sóc cây, vệ sinh sân trường và làm đẹp cảnh quan.
Công trình măng non trồng và chăm sóc cây.
Các em không chỉ nghe người lớn nói về một môi trường xanh, sạch, đẹp. Các em tự tay tạo nên môi trường ấy. Một cây xanh được chính mình trồng xuống sẽ trở thành cây mà mình muốn chăm sóc. Một khu vực do mình góp sức dọn dẹp sẽ trở thành nơi mình muốn giữ gìn. Đó là cách bài học trở thành trải nghiệm và trải nghiệm dần trở thành ý thức. Cái hay của hoạt động là học sinh được đặt vào vị trí của người trực tiếp tạo ra sự thay đổi.
Không đứng ngoài quan sát. Không chỉ nghe hướng dẫn. Các em là những người làm nên công trình. Từ đó, việc giáo dục ý thức bảo vệ môi trường trở nên tự nhiên hơn. Một cây xanh được trồng xuống không chỉ làm đẹp sân trường. Nó còn gieo vào học sinh một bài học về trách nhiệm.
Khi màu xanh trở thành việc chung
Tháng 5/2026, hưởng ứng hoạt động“Toàn dân chung tay bảo vệ môi trường, vì một Việt Nam xanh, sạch, đẹp”, tập thể giáo viên Trường Tiểu học Tân Tiến cùng các đồng chí trong Đoàn Thanh niên tích cực tham gia các hoạt động bảo vệ môi trường. Nếu những hoạt động trước đó tập trung nhiều vào học sinh, thì đến đây, lực lượng tham gia được mở rộng. Giáo viên cùng làm. Đoàn Thanh niên cùng làm. Học sinh cùng tham gia. Phụ huynh đồng hành.
Giáo viên – Đoàn thanh niên – Học sinh cùng vệ sinh khuôn viên.
Sự chung tay ấy có ý nghĩa đặc biệt đối với học sinh tiểu học. Các em nhìn thấy người lớn không chỉ nói về trách nhiệm bảo vệ môi trường mà trực tiếp cùng các em thực hiện.Từ đó, thông điệp trở nên thuyết phục hơn. Một người lớn cúi xuống nhặt rác là một bài học trực quan.Một đoàn viên chăm sóc cây xanh là một hình ảnh để học sinh noi theo. Một phụ huynh cùng con tham gia là sự tiếp nối giữa nhà trường và gia đình.
Cô Hà nhớ nhất cảnh thầy cô, đoàn viên và học sinh cùng làm vệ sinh sân trường. Người lớn làm trước, các em làm theo; có em vừa nhặt rác vừa cười nói vui vẻ, có em lại cẩn thận vun từng gốc cây. Không ai bảo ai, các em dần chủ động làm phần việc của mình.
Qua từng hoạt động, bảo vệ môi trường dần không còn là việc riêng của Liên đội hay của một nhóm học sinh. Nó trở thành việc chung của nhà trường và cộng đồng. Khéo để phong trào thành thói quen. Có thể tổ chức một ngày ra quân rất sôi nổi. Có thể thu gom được rất nhiều rác. Có thể tạo nên một khuôn viên đẹp sau một buổi lao động.
Nhưng với giáo dục, kết quả quan trọng hơn là những gì còn lại sau ngày phát động. Ở Trường Tiểu học Tân Tiến, sau các hoạt động, những quy định và thói quen về giữ gìn vệ sinh, bảo vệ cảnh quan, thu gom rác thải và chăm sóc cây xanh tiếp tục được duy trì. Đó là bước chuyển từ phong trào thành nền nếp. Bởi nếu học sinh chỉ nhặt rác khi có cuộc thi, chỉ trồng cây khi có Công trình Măng non, thì sự thay đổi vẫn chưa bền vững. Còn khi các em tiếp tục giữ vệ sinh, chăm sóc cây, thu gom những vật có thể tái chế và nhắc nhau thực hiện ngay cả khi không có ngày phát động, thì hoạt động đã thực sự đi vào đời sống.
Nhà trường duy trì những nền nếp đơn giản nhưng thiết thực: bỏ rác đúng nơi quy định, giữ vệ sinh lớp học và sân trường, thu gom riêng chai nhựa có thể tái chế; các lớp phân công học sinh chăm sóc cây xanh và khu vực được giao. Đây có lẽ là cái “khéo” khó nhất trong công tác vận động: không chỉ tạo được sự tham gia, mà tạo được sự tự giác và duy trì lâu dài.
Gieo hôm nay, xanh ngày mai
Nhìn lại hành trình từ tháng 10/2025 đến tháng 5/2026, các hoạt động tại Trường Tiểu học Tân Tiến có nhiều hình thức khác nhau: tái chế rác thải nhựa, đổi rác lấy đồ dùng học tập, thực hiện Công trình Măng non, trồng cây, cải tạo và chăm sóc khuôn viên, chung tay bảo vệ môi trường. Nhưng phía sau những hoạt động ấy là một hành trình thống nhất: Biết – làm – tự giác – lan tỏa. Cô Trương Thị Hà bắt đầu bằng việc vận động. Học sinh biến lời vận động thành hành động. Phụ huynh đồng hành cùng con.Thầy cô và Đoàn Thanh niên cùng chung sức. Và nhà trường duy trì những việc tốt thành nền nếp. Thành quả vì thế không chỉ nằm ở gần 550kg chai nhựa được thu gom, không chỉ ở 100% học sinh và 56 phụ huynh tham gia, cũng không chỉ ở những cây xanh được trồng thêm trong khuôn viên trường.
Điều đáng quý hơn là một cách nghĩ đang dần được hình thành trong học sinh: mỗi người đều có thể bắt đầu bảo vệ môi trường từ chính việc nhỏ của mình. Một chiếc chai nhựa được nhặt lên hôm nay có thể chỉ làm sạch một góc sân trường. Một mầm cây được gieo xuống hôm nay có thể chưa kịp cho bóng mát. Một lời nhắc nhỏ của đứa trẻ với cha mẹ có thể chỉ bắt đầu từ việc giữ lại một chiếc chai. Nhưng khi những việc nhỏ ấy được lặp lại mỗi ngày, chúng sẽ trở thành thói quen. Từ thói quen thành ý thức. Từ ý thức thành một lối sống.
Ở Trường Tiểu học Tân Tiến, những mầm xanh ấy đang được gieo từ bàn tay của học sinh, sự đồng hành của gia đình, sự chung sức của thầy cô, Đoàn Thanh niên và sự kiên trì của những người làm công tác Đội như cô Trương Thị Hà. Bởi giáo dục một đứa trẻ biết giữ gìn môi trường hôm nay cũng chính là gieo vào cộng đồng một công dân có trách nhiệm cho ngày mai. Và màu xanh ấy có thể bắt đầu rất giản dị .Từ một chiếc chai nhựa được giữ lại.Từ một mầm cây được gieo xuống. Từ một lời nhắc nhỏ trong mỗi gia đình. Để những việc nhỏ hôm nay, theo thời gian, trở thành một lối sống đẹp –sống xanh, sống có trách nhiệm và cùng nhau làm cho quê hương ngày một xanh hơn, sạch hơn.
Tác giả: Hoàng Thị Thảo My, Chi bộ Trường Tiểu học Tân Tiến, xã Tân Long, tỉnh Tuyên Quang
